Door MARK GARRELTS
Ajax heeft zijn pas benoemde directeur Alex Kroes geschorst, vanwege het mogelijk ongeoorloofd handelen in aandelen van de beursgenoteerde Amsterdamse voetbalclub, voorafgaand aan zijn benoeming. Wanneer is er eigenlijk sprake van handel met voorkennis en wie bepaalt dat? Welke andere grote zaken speelden er in het verleden rond voorwetenschap? Vijf vragen.
1. Wat is er aan de hand bij Ajax?
De raad van commissarissen (RvC) bij Ajax, onder leiding van Michael van Praag, heeft Kroes met onmiddellijke ingang geschorst. Volgens de RvC is naar voren gekomen dat Kroes ruim 17.500 aandelen Ajax heeft gekocht. Dat deed hij een week voordat op 2 augustus vorig jaar zijn voorgenomen benoeming tot nieuwe directeur bekend werd gemaakt. De RvC benadrukt extern juridisch advies te hebben ingeschakeld, waaruit blijkt dat het zeer aannemelijk is dat Kroes heeft gehandeld met voorkennis. Kroes heeft in een reactie laten weten dat de aankoop van Ajax-aandelen juist bedoeld was als ’positief signaal’ en zal zijn schorsing aanvechten. Het aandeel Ajax zakte dinsdag bij de start van de handel even flink weg na het nieuws over Kroes, maar is inmiddels alweer opgeveerd naar een plus van 0,9%, bij een stand van €10,30.
2. Wat wordt er verstaan onder handel met voorkennis?
Bij het handelen in aandelen is het van groot belang dat iedereen op dezelfde tijd zicht heeft op informatie over het wel en wee van een beursgenoteerd bedrijf. Het gaat daarbij onder meer over de resultaten, maar ook bij zaken als benoemingen en overnames moeten alle beleggers een gelijk speelveld hebben. Bij handel met voorkennis, ook wel insider trading genoemd, koopt iemand aandelen of speculeert op basis van kennis over een bedrijf die de markt nog niet heeft. Deze vorm van handel in aandelen, die een partij financieel voordeel kan geven, wordt gezien als marktmisbruik en is wettelijk verboden. Ook is er een verbod op het verspreiden van voorkennis. Volgens Peter Siks, beleggerstrainer bij Saxo Bank, is het heel lastig om te bepalen of er bij Kroes sprake is van voorkennis. „Het is in ieder geval opvallend dat hij zelf heeft aangegeven naar toezichthouder AFM te gaan stappen. Je kan het kopen van aandelen ook zien als een commitment naar Ajax.”
Volgens Paul Geraeds, voorzitter bij de Nederlandse Vereniging van Commissarissen en Directeuren, is het de vraag in hoeverre Ajax iets te verwijten valt. Ajax deed op 15 maart een melding van een aandelenpakket van Kroes. Het is volgens Geraeds onduidelijk of de raad van commissarissen (rvc) wist dat Kroes daarna, kort voor zijn aanstelling, opnieuw Ajax-aandelen had gekocht. „Ik kan me niet voorstellen dat de rvc hem heeft geschorst als ze dit wisten.”
3. Wie bepaalt of er sprake is van voorkennis?
De Autoriteit Financiële Markten is de instantie die zich in ons land inzet voor eerlijke en transparante financiële markten. De AFM kan onderzoek doen bij een mogelijk vermoeden van voorwetenschap. Het maakt daarbij niet uit of een partij eraan heeft verdiend of niet. De straf hangt af van de ernst van het delict.
Er kan op basis van de Wet op de Economische Delicten een boete worden opgelegd, maar een celstraf is ook niet uitgesloten. Elk bedrijf en iedere broker of platform is verder verplicht om kennis over mogelijke voorwetenschap aan de AFM te melden. Voor bestuurders die aandelen in het eigen bedrijf hebben, zijn de regels nog strenger. Zij moeten alle transacties in eigen aandelen melden aan de AFM. In de zogeheten lockup-periode voorafgaand aan de resultaten mogen bestuurders ook niet handelen in aandelen van het eigen bedrijf. Dat geldt ook voor familieleden van bestuurders. De AFM laat in een reactie verder weten niet in te gaan op individuele gevallen.
De Vereniging van Effectenbezitters (VEB) vindt het „heel erg dom” dat Kroes aandelen Ajax kocht in de week voordat naar buiten kwam dat hij de nieuwe directeur zou worden van de voetbalclub, ongeacht of het om handel met voorkennis ging of niet. „Kroes heeft denk ik niet moedwillig gepoogd om een ritje met het aandeel te maken, het was gewoon dom”, zegt VEB-directeur en voormalig bestuurder bij toezichthouder AFM Gerben Everts. Of het om handel met voorkennis ging en dus om een strafbaar feit, hangt volgens Everts af van de concreetheid van de informatie waarover Kroes beschikte ten tijde van de aankoop. „Als Kroes op de dag van de transactie bijvoorbeeld wist van een voorgenomen besluit, dan is het concreet.”
4. Welke grote zaak rond voorwetenschap heeft er eerder in ons land gespeeld?
De zaak rond Cor Boonstra, de voormalige topman van Philips, sprak zeer tot de verbeelding bij veel beleggers. Hij had destijds een relatie met Sylvia Toth, de voormalige commissaris bij Endemol. Boonstra kocht in 2000 een pakket aandelen Endemol, enkele weken voordat de Spaanse telecomreus Telefonica zijn interesse in het Nederlandse mediaconcern naar buiten bracht. Doordat de koers van Endemol in reactie op het overnamenieuws omhoog schoot, liep hij door deze transactie flink binnen. Boonstra werd beschuldigd van voorwetenschap vanwege zijn aandelenkoop, maar in hoger beroep werd hij vrijgesproken vanwege gebrek aan bewijs.
5. Is er recenter nog een grote naam aangepakt vanwege het misbruik maken van voorwetenschap?
De Britse miljardair Joe Lewis, onder meer de voormalige eigenaar van voetbalclub Tottenham Hotspur, is een grote vis die in Amerika werd gevangen. Hij heeft eerder dit jaar bekend zich schuldig te hebben gemaakt aan de handel met voorkennis. De oprichter van de investeringsmaatschappij Tavistock, die belangen heeft in meer dan 200 bedrijven, gaf bedrijfsinformatie door aan zijn privépiloten, maar ook was hij loslippig tegenover zijn vriendin. Er hangt Lewis een celstraf van anderhalf jaar boven het hoofd.
